Όταν το ΣΩΜΑ ΛΕΕΙ ΟΧΙ - Το κόστος του ΚΡΥΦΟΥ ΣΤΡΕΣ, του GABOR MATE, εκδόσεις KEY BOOKS

 Είμαι βέβαιη πως κάποια στιγμή καθώς παρακολουθείτε βιντεάκια στο γνωστό κανάλι  YouTube θα έχει πάρει το μάτι σας έναν τύπο με μια ήρεμη βαθιά φωνή, ίσως και λίγο περίεργη , να δίνει συνεντεύξεις, να απαντά σε ερωτήσεις δημοσιογράφων, να εξηγεί θέματα που έχουν σχέση με το τραύμα και τις επιπτώσεις του στην ενήλικη ζωή, με εθισμούς, με τα αυτοάνοσα νοσήματα, με τη ΔΕΠΥ, με τον καρκίνο...

Αυτός ο τύπος λοιπόν έχει μια ενδιαφέρουσα διαδρομή... Μπορείτε να διαβάσετε κάποια Βιογραφικά στοιχεία από τη Wikipedia για την καταγωγή του και την ιστορία της οικογένειάς του, τις σπουδές του και το επαγγελματικό του προφίλ, τα βιβλία που έχει γράψει (κάποια από τα οποία έγιναν best sellers) όπως αυτό που παρουσιάζεται εδώ σε αυτή τη στήλη.

Με λίγα λόγια λοιπόν, ο Gabor Mate, εβραίος Ουγγρικής καταγωγής, που ζει και εργάζεται στον Καναδά όπου μετανάστευσε η οικογένειά του λίγα έτη μετά το τέλος του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου, είναι γιατρός. Όταν άκουσα κι εγώ κάποια από τα βίντεο όπου ανέλυε κάποια θέματα, η πρώτη σκέψη ήταν πως σίγουρα θα είναι ψυχίατρος. Η αλήθεια είναι πως οι σπουδές του έχουν σχέση με τη γενική οικογενειακή ιατρική. Και σε αυτό το αντικείμενο εργάστηκε, σε δημόσια ιδρύματα (νοσοκομεία, κλινικές), αλλά  διατηρούσε και ιδιωτικό ιατρείο για αρκετά χρόνια. Οπότε θα μπορούσαμε να πούμε πως η εμπειρία του είναι ευρεία και ποικίλει.

Είναι δε συνδημιουργός της θεραπευτικής μεθόδου Compassionate Inquairy ( Παρηγορητική θεραπεία) στην οποία εκπαιδεύονται χιλιάδες γιατροί και σύμβουλοι ψυχικής υγείας , όπως διαβάζουμε στο "αυτί" του βιβλίου.

Ο τίτλος του συγκεκριμένου  βιβλίου του μας κάνει να σκεφτούμε αμέσως με μια πρώτη, απλοϊκή ίσως σκέψη, πως τα όχι που δεν λέμε σε άτομα και καταστάσεις, γίνονται όχι στο σώμα μας.

Δανείζομαι από το εισαγωγικό σημείωμα προς τον αναγνώστη...

"Είναι χαρά και τιμή μου να προσφέρω στον αναγνώστη τις ανακαλύψεις της σύγχρονης επιστήμης, οι οποίες επαναβεβαιώνουν τα ένστικτα της αρχαίας σοφίας. Αυτός ήταν ο πρωταρχικός μου στόχος γράφοντας το βιβλίο. Ο άλλος σκοπός μου ήταν να κρατήσω έναν καθρέφτη μπροστά στην κοινωνία μας, στην οποία επικρατεί το στρες, ώστε να μπορέσουμε να αντιληφθούμε ότι, με μυριάδες ασυνείδητους τρόπους, βοηθάμε στην εμφάνιση των ασθενειών που μας μαστίζουν." 

Για να είμαι ειλικρινής, αυτό το βιβλίο το παλεύω από το 2024... και ο λόγος που  καθυστέρησα τόσο να το τελειώσω είναι αφ' ενός ότι πάντα έχω και ένα μυθιστόρημα στο προσκήνιο που διαβάζω παράλληλα με ένα τέτοιου περιεχομένου, αυτοβελτίωσης είναι η μόδα να τα λέμε, αφ' ετέρου ότι δεν ήθελα να έρθω αντιμέτωπη με το περιεχόμενό του. Κι αυτό γιατί από την εισαγωγή του και μόνο άρχισα να σκέφτομαι σε προσωπικό επίπεδο πόσα σωματικά ή ψυχοσωματικά συμβάντα στην πορεία της ζωής μου παρακινήθηκαν ή πυρπολήθηκαν  από καταπιεσμένα "όχι" που δεν ειπώθηκαν ποτέ για πολλούς και διάφορους λόγους...

Οπότε πήγαινα κεφάλαιο κεφάλαιο, με διαλείμματα ενδιάμεσα για να έχω το χρόνο να επεξεργαστώ όσα διάβαζα...

Από το πρώτο κιόλας κεφάλαιο, αναφέρεται η περίπτωση μιας γυναίκας που έβλεπε ο συγγραφέας ως οικογενειακός της ιατρός, η οποία αντιμετώπιζε ένα θέμα με την υγεία της και αποκάλυψε τελικά σε μια συζήτηση μαζί του ότι έμαθε από παιδί να βάζει πάντα τους άλλους πάνω από την ίδια!

Και ο συγγραφέας υποστηρίζει "Όταν δεν μας επιτρέπεται να μάθουμε να λέμε όχι, μπορεί τελικά να το πει το σώμα μας αντί για εμάς".

Υπάρχουν σε όλα τα κεφάλαια του βιβλίου πολλά περιστατικά ασθενών του, διαφόρων ηλικιών, γυναικών και αντρών, με διαφορετικό κοινωνικό και μορφωτικό υπόβαθρο τους οποίους ο συγγραφέας αντιμετωπίζει με μια ολιστική προσέγγιση , με ενσυναίσθηση φυσικά, χωρίς διάθεση κριτικής, προσπαθώντας έτσι να δείξει τη μεγάλη σύνδεση που έχει το στρες με την υγεία, τη συμπεριφορά και τις σχέσεις μας.

Ιδιαίτερη αναφορά κάνει σε αρχαίους Έλληνες φιλοσόφους, εντυπωσιακό να βρίσκεις τη σύνδεση σε σημερινές συνθήκες...

Η θεωρία περί μυαλού-σώματος δεν είναι καν καινούρια στη Δύση. "Δεν μπορούμε να διαχωρίσουμε το μυαλό από το σώμα", είπε ο Σωκράτης , σχεδόν δυόμισι χιλιετίες πριν από την έλευση της ψυχονευροανοσοενδοκρινολογίας! 

Υπάρχουν πάρα πολλές ιστορίες ασθενών στο βιβλίο, άνθρωποι που έθεσαν σε κίνδυνο την υγεία τους είτε φροντίζοντας άλλους, είτε αποζητώντας συνεχώς την αποδοχή των άλλων παραμερίζοντας τις ανάγκες των ίδιων ή δέχονταν την καταπίεση σε μια σχέση χωρίς να αντιδρούν, είτε δεν έβαλαν ποτέ όρια στους άλλους από φόβο μη μείνουν μόνοι, που δεν επέτρεψαν στον εαυτό τους να είναι ο εαυτός τους,  και ο κατάλογος δεν τελειώνει...

Μιλάει πολύ για το στρες, το διαχωρίζει σε οξύ και χρόνιο, για τις επιπτώσεις του στην υγεία των ανθρώπων, βραχυχρόνιες και μακροχρόνιες έως καταστροφικές , για πολλούς καρκίνους που εμφανίζονται μετά από έντονο στρες, μάλιστα  ένα κεφάλαιο έχει τον χαρακτηριστικό τίτλο "Υπάρχει προσωπικότητα του καρκινοπαθούς;", για τη νόσο Αλτσχάιμερ που έχει γίνει όπως χαρακτηριστικά λέει "ο εφιάλτης της γενιάς των μπέιμπι μπούμερ", για το ανοσοποιητικό σύστημα που μπορεί να βρεθεί σε σύγχυση και να μην μπορεί να αμυνθεί απέναντι στον κίνδυνο, για τη δύναμη που έχει η αρνητική σκέψη.

Ένα από τα πολλά περιστατικά που αναφέρει είναι η περίπτωση της Άννας που διαγνώστηκε με καρκίνο του μαστού στα 45 της. Ο έλεγχος DNA έδειξε ότι είχε κληρονομήσει το γονίδιο από τον πατέρα της, μόνο που άλλοι συγγενείς της που έφεραν το ίδιο γονίδιο δεν εκδήλωσαν την ασθένεια.

Η Άννα λέει λοιπόν:" Αν με ρωτήσετε γιατί έπαθα καρκίνο, θα σας έλεγα ότι φταίει το γεγονός ότι επέτρεψα στον εαυτό μου να καταστραφεί μέσα σε αυτό τον γάμο... Δεν διέθετα αρκετό αυτοσεβασμό. ... Έχω γίνει αρκετά καλή;... Παντρεύτηκα τη μαμά μου. Ο άντρας μου ήταν ακριβώς σαν τη μητέρα μου. Ποτέ δεν ήμουν αρκετά καλή...Πώς είναι δυνατόν να έμεινα σε αυτό το γάμο;... Πλήγωνα την πεμπτουσία του εαυτού μου. Και νομίζω ότι πλήγωσα και το σώμα μου."

Πόσες γυναίκες άραγε ταυτίζονται; Υποθέτω όχι λίγες!

Ένα ολόκληρο κεφάλαιο έχει τον τίτλο: "Είσαι κι εσύ κομμάτι του, μαμά"

Καταλαβαίνετε βέβαια, μετά από τέτοιες και άλλες ιστορίες γυναικών που νόσησαν,  πως κομμάτι πολλών ασθενειών, βρίσκεται στην προβληματική σχέση που πολλά παιδιά αναπτύσσουν με τους γονείς και κυρίως με τη μητέρα τους. Πόσο βαρύ φορτίο φαίνεται τελικά να είναι αυτό και πόσο εύκολο είναι να μετατραπεί σε ασθένεια μην αντέχοντας άλλο να το κουβαλά κάποιος για χρόνια!

Τελικά υπάρχει ελπίδα; Όλα είναι τόσο αυστηρά προδιαγεγραμμένα ώστε κανείς να μην μπορεί να ξεφύγει;

Tο τελευταίο κεφάλαιο έχει τίτλο:  "Οι επτά κανόνες ης θεραπείας". 

Προφανώς δεν είναι λύσεις που προτείνει ο συγγραφέας ως αντικατάσταση της κανονικής θεραπείας δια της ιατρικής οδού. Όμως κάποιοι παράγοντες θεωρεί, μέσα από τις επαφές του με τόσους ασθενείς, πως φαίνεται να παίζουν σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη ασθενειών όπως ο καρκίνος.

Η ασθένεια δεν έχει μόνο μια ιστορία, διηγείται και μια ιστορία. Είναι το αποκορύφωμα μιας ιστορίας πάλης για τον εαυτό, που έχει διαρκέσει μια ζωή!  

Η υγεία βρίσκεται σε τρεις πυλώνες: στο σώμα, στην ψυχή και στην πνευματική επαφή. Αν αγνοήσουμε έναν από τους τρεις, είναι σαν να προσκαλούμε την ανισορροπία και την ασθένεια.

Ένα βιβλίο λοιπόν που δίνει ευκαιρία για βαθιά ενδοσκοπική ματιά στο μέσα μας, μια αφορμή να ξαναδούμε τα όχι που δεν είπαμε, να σκεφτούμε γιατί δεν τα είπαμε και ιδανικά, να αποφασίσουμε τι θα κάνουμε από δω και πέρα πριν το σώμα αρχίσει να λέει τα δικά του όχι!